นักวิจัย ม.มหิดล พบวิธีเร่งการวางไข่แม่พันธุ์กุ้งกุลาดำด้วยสารชีวโมเลกุล แทนการตัดก้านตา


 

กุ้งเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย ที่สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง และเป็นสินค้าส่งออกสำคัญที่สร้างรายได้ ติด 1 ใน 10 ของสินค้าส่งออกที่ทำรายได้เข้าประเทศสูงสุด วิธีการผลิตลูกกุ้งในอดีตจนถึงปัจจุบันยังคงใช้วิธี “ตัดตา” เพื่อกำจัดฮอร์โมนที่ยับยั้งการพัฒนารังไข่ (GIH) ส่งผลให้เกิดพัฒนารังไข่และเร่งรอบการวางไข่ของแม่พันธุ์กุ้งให้มีความถี่มากขึ้น ประกอบกับในปมประสาทตาของกุ้งยังเป็นแหล่งที่สร้างและสะสมฮอร์โมนหลายชนิด ดังนั้นวิธีตัดตากุ้งยังเป็นการกำจัดฮอร์โมนอื่นๆที่สำคัญต่อกุ้ง ส่งผลให้แม่พันธุ์กุ้งค่อยๆอ่อนแอจนไม่สามารถใช้ผลิตลูกกุ้งในเวลาต่อมา ทำให้มีการใช้แม่พันธุ์กุ้งอย่างสิ้นเปลือง นอกจากนี้วิธีตัดายังเป็นวิธีที่ทารุณสัตว์ และอาจถูกยกมาเป็นประเด็นในการกีดกันทางการค้าที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต

รศ.ดร.อภินันท์ อุดมกิจ และ ดร.สุพัตรา ตรีรัตน์ตระกูล สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล ทำการวิจัยและการพัฒนาความรู้พื้นฐานและเทคโนโลยีทางชีววิทยาระดับโมเลกุล เพื่อใช้กระตุ้นการวางไข่ในกุ้งกุลาดำได้เป็นครั้งแรก โดยได้ทำการศึกษาลักษณะและคุณสมบัติของยีนที่สร้างฮอร์โมนยับยั้งการพัฒนารังไข่ (GIH) ของกุ้งกุลาดำ และได้มีการผลิตสารชีวโมเลกุลที่มีลักษณะเป็นอาร์เอ็นเอสายคู่ ที่สามารถพัฒนายับยั้งการแสดงออกของยีน GIH ได้อย่างจำเพาะ เมื่อทำการทดสอบในแม่พันธุ์กุ้งกุลาดำ พบว่าแม่พันธุ์กุ้งกุลาดำที่ได้รับการฉีดสารอาร์เอ็นเอสายคู่นี้ จะมีระดับฮอร์โมน GIH ที่สร้างใหม่ลดลง จนสามารถพัฒนารังไข่และวางไข่ได้โดยไม่ต้องตัดตา ส่งผลให้งานวิจัยเรื่อง “การกระตุ้นให้แม่พันธุ์กุ้งวางไข่ด้วยอาร์เอ็นเอสายคู่ที่จำเพาะต่อยีน GIH” ได้รับรางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ ประจำปี 2557 ผลงานวิจัยระดับดีเยี่ยม ในสาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา

นอกเหนือจากนี้ทางทีมวิจัยยังคงศึกษาและพัฒนาสารชีวโมเลกุลในการกระตุ้นการวางไข่ในแม่พันธุ์กุ้งโดยไม่ตัดตา โดย ดร.สุพัตรา ตรีรัตน์ตระกูล ได้ผลิตโมโนโคนอลแอนติบอดีที่มีความจำเพาะต่อฮอร์โมน GIH เพื่อใช้ในการยับยั้งการทำงานของฮอร์โมน GIH เมื่อทำการทดสอบในแม่พันธุ์กุ้งกุลาดำธรรมชาติ พบว่าแม่พันธุ์กุ้งกุลาดำที่ได้รับการฉีดโมโนโคนอลแอนติบอดีต่อฮอร์โมน GIH สามารถพัฒนารังไข่และวางไข่ได้ และมีจำนวนแม่พันธุ์กุ้งที่วางไข่ใกล้เคียงกับจำนวนแม่พันธุ์กุ้งที่ถูกกะรตุ้นด้วยการตัดตา ในขณะนี้ทางทีมวิจัยยังคงมุ่งมั่นในการพัฒนากรรมวิธีทาง ชีวโมเลกุล โดยการใช้สารอาร์เอ็นเอสายคู่และโมโนโคนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อฮอร์โมน GIH ในการกระตุ้นการวางไข่ในแม่พันธุ์กุ้งกุลาดำ-กุ้งขาวโดยไม่ตัดตาในระดับฟาร์ม ถ้างานวิจัยนี้ได้มีการพัฒนาต่อยอดเป็นผลสำเร็จและนำไปสู่การใช้จริงในโรงเพาะฟัก จะสามารถกระตุ้นการวางไข่ในแม่พันธุ์กุ้งได้หลายครั้งตามต้องการ ทำให้ใช้แม่พันธุ์กุ้งอย่างคุ้มค่า ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตลูกกุ้งลดลง และที่สำคัญเป็นวิธีที่ไม่ทารุณสัตว์ ทำให้ประเทศไทยเป็นผู้นำด้านการผลิตลูกกุ้งได้โดยไม่ต้องตัดก้านตาและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งและอุตสาหกรรมกุ้งไทย นับเป็นการเพิ่มศักยภาพให้กับธุรกิจการเลี้ยงกุ้งในประเทศอย่างยั่งยืน และเพิ่มโอกาสแข่งขันในตลาดโลกอย่างมันคงในอนาคตอีกด้วย