รศ.ดร.เทวัญ จันทร์วิไลศรี ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ ม.มหิดล ได้รับรางวัล Research Pitch* กองทุนนิวตัน บริติช เคานซิล - สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)


 

เมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2560 รศ.ดร.เทวัญ จันทร์วิไลศรี ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้รับรางวัล Research Pitch จากการแข่งขันประชันนำเสนองานวิจัยให้โดนใจกรรมการภายใน 5 นาที เพื่อชิงทุนวิจัย จัดโดยกองทุนนิวตัน บริติช เคานซิล ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ณ ห้องประชุม สกว.โดยงานจัดขึ้นเพื่อส่งเสริมให้นักวิจัยสามารถสื่อสารงานวิจัยที่สร้างแรงกระเพื่อมและเกิดการเปลี่ยนแปลง และเปิดโอกาสให้นักวิจัยก้าวออกมาจากห้องแล็บและเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับงานวิจัยให้คนอื่นได้ฟังด้วยวิธีที่สั้นและกระชับ ซึ่งเป็นโครงการฝึกอบรมต่อเนื่องระยะเวลา 3 ปี มีนักวิจัยเข้าร่วมกว่า 50 คน ในสาขาวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ และถูกคัดเลือกจนเหลือ 12 คนเข้ามาประชันในรอบสุดท้าย

ในปัจจุบัน ปัญหาการดื้อยาของเชื้อแบคทีเรียก่อโรคมีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะในประเทศไทย ซึ่งมีสาเหตุสำคัญมาจากการขาดมาตรการควบคุมการใช้ยาปฏิชีวนะ ทั้งการใช้อย่างไม่จำเป็นและเกินความจำเป็น ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข พบว่ามูลค่าการใช้ยาปฏิชีวนะของคนไทยเกิน 10,000 ล้านบาทต่อปี และมีการติดเชื้อก่อโรคที่ดื้อยาปฏิชีวนะปีละกว่า 1 แสนคน การเกิดขึ้นของเชื้อดื้อยาเป็นผลให้การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะไม่มีประสิทธิภาพ มีค่าใช้จ่ายในการรักษาเพิ่มขึ้น ใช้เวลารักษานานขึ้นและส่งผลให้โอกาสเสียชีวิตสูง นับเป็นความสูญเสียทางเศรษฐกิจของประเทศเป็นอย่างมาก หากมีการแพร่กระจายของเชื้อดื้อยาไปสู่ผู้ป่วยรายอื่นอาจทำให้เกิดการระบาดในชุมชนและทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น เชื้อก่อโรค Clostridium difficile เป็นสาเหตุหลักของโรคติดเชื้อในโรงพยาบาล (nosocomial infection) และโรคท้องเสียที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาปฏิชีวนะ (antibiotic associated diarrhea) ความชุกและความรุนแรงของการติดเชื้อ C. difficile มีมากขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โดยมีสาเหตุมาจากการใช้ยาปฏิชีวนะที่เพิ่มมากขึ้นรวมถึงการอุบัติการณ์ของสายพันธุ์ดื้อยาทำให้การรักษาไม่ประสบผลสำเร็จและมีการกลับเป็นซ้ำของโรค เป็นผลให้การรักษาและควบคุมการแพร่กระจายของเชื้อ C. difficile เป็นไปได้ยากยิ่งขึ้น และมีการระบาดของเชื้อชนิดนี้ไปทั่วโลกรวมถึงในประเทศไทยด้วย จากรายงานการวิจัยที่พบในฐานข้อมูลสากล พบว่ามีการศึกษากลไกการดื้อยาของเชื้อ C. difficile อยู่น้อยมาก จากปัญหาดังกล่าว คณะผู้วิจัยริเริ่มศึกษากลไกการดื้อยาของเชื้อ C. difficile ผ่าน โปรตีนขนส่งยาซึ่งสามารถนำมาใช้เป็นเป้าหมายของการรักษาการติดเชื้อ C. difficile โดยการลดการดื้อยาของแบคทีเรีย เพื่อพัฒนาแนวทางการรักษาและเพิ่มประสิทธิภาพของยาปฏิชีวนะที่ใช้ในการรักษาปัจจุบัน

*ข้อมูลจาก รศ.ดร.เทวัญ จันทร์วิไลศรี เรียบเรียงโดย ฐิติรัตน์ เดชพรหม